Regularny przegląd instalacji sprężonego powietrza pozwala ograniczyć nieszczelności, spadki ciśnienia i nieplanowane zatrzymania produkcji. Kontrola nie powinna obejmować wyłącznie sprężarki. Równie ważne są przewody, zbiorniki, osuszacze, filtry, spusty kondensatu oraz punkty poboru powietrza. Harmonogram należy dopasować do liczby godzin pracy urządzeń, warunków panujących w zakładzie i wymagań producentów. Instalacja pracująca przez całą dobę w zapylonym lub gorącym pomieszczeniu będzie wymagała częstszych kontroli niż system wykorzystywany sporadycznie.
Jak często przeprowadzać przegląd instalacji sprężonego powietrza?
Częstotliwości nie należy ustalać wyłącznie według kalendarza. Część czynności wykonuje się codziennie lub co tydzień, natomiast wymiana oleju, filtrów i separatorów jest zwykle planowana według liczby przepracowanych godzin. Podstawowy harmonogram może obejmować:
- codzienną kontrolę ciśnienia, temperatury i komunikatów sterownika;
- cotygodniowe sprawdzenie wycieków, poziomu oleju i odpływu kondensatu;
- comiesięczną ocenę filtrów, przewodów, połączeń i wentylacji sprężarkowni;
- okresowy serwis sprężarki i osuszacza według instrukcji producenta;
- coroczny audyt szczelności, wydajności i jakości sprężonego powietrza.
Atlas Copco wskazuje, że bieżąca obsługa powinna obejmować między innymi opróżnianie zbiornika z kondensatu, kontrolę wycieków oraz wymianę oleju, filtrów i separatora zgodnie z harmonogramem urządzenia. Regularna konserwacja pomaga również wykrywać straty energii, zanim doprowadzą do wzrostu kosztów albo awarii. Zlecając serwis instalacji sprężonego powietrza, warto uzgodnić zakres pomiarów, części objęte wyceną oraz formę raportu po wykonaniu prac. TECHMAK oferuje serwis i montaż instalacji sprężonego powietrza, a także rozwiązania związane z pneumatyką, filtracją i przygotowaniem powietrza.
Najczęstsze interwały przeglądów i ich znaczenie
Codzienna kontrola operatorska powinna koncentrować się na zmianach parametrów pracy. Nietypowy wzrost temperatury, częstsze załączanie sprężarki albo trudność w utrzymaniu wymaganego ciśnienia mogą wskazywać na wyciek, zabrudzony filtr lub problem z układem chłodzenia. Raz w tygodniu warto sprawdzić:
- poziom oleju;
- stan chłodnic i wlotów powietrza;
- działanie spustów kondensatu;
- widoczne i słyszalne nieszczelności;
- drgania oraz nietypowe odgłosy;
- wskazania punktu rosy osuszacza.
Kontrole miesięczne i kwartalne powinny obejmować całą sieć, w tym połączenia, zawory, reduktory i punkty poboru. W większych zakładach warto wykonywać okresowe badanie nieszczelności detektorem ultradźwiękowym, ponieważ drobne wycieki mogą być niesłyszalne podczas normalnej pracy maszyn.
Kluczowe elementy checklisty serwisowej instalacji sprężonego powietrza
Checklista powinna obejmować źródło sprężonego powietrza, przygotowanie medium, zbiorniki i całą sieć przesyłową. Sama sprawność sprężarki nie gwarantuje prawidłowego działania instalacji, jeśli osuszacz nie osiąga wymaganego punktu rosy, filtry powodują duży spadek ciśnienia albo przewody są nieszczelne.
Podczas przeglądu należy sprawdzić:
Sprężarkę
- ciśnienie i temperaturę pracy;
- liczbę godzin oraz historię alarmów;
- poziom i stan oleju;
- filtr wlotowy, olejowy i separator;
- układ chłodzenia;
- pasy, sprzęgła i łożyska;
- szczelność przewodów olejowych i powietrznych;
- działanie zaworów bezpieczeństwa.
Osuszacz i filtry
- punkt rosy;
- drożność odpływów kondensatu;
- różnicę ciśnień na filtrach;
- stan wkładów filtracyjnych;
- pracę układu chłodniczego lub adsorpcyjnego;
- szczelność wymienników i przewodów;
- termin wymiany materiałów eksploatacyjnych.
Spadek wydajności osuszacza może wynikać między innymi z zabrudzenia wymiennika, problemu z odpływem kondensatu lub nieszczelności układu chłodniczego.
Zbiorniki i instalację
- stan powierzchni zbiorników;
- obecność korozji;
- działanie manometrów i zaworów;
- odprowadzanie kondensatu;
- szczelność połączeń;
- stabilność mocowań;
- stan przewodów elastycznych;
- oznaczenie kierunku przepływu;
- dostępność dokumentacji i aktualność badań UDT.
Punkty poboru
- rzeczywiste ciśnienie przy maszynach;
- stan reduktorów i zespołów przygotowania powietrza;
- wycieki na szybkozłączach;
- jakość węży;
- prawidłowość smarowania urządzeń pneumatycznych;
- obecność wody lub oleju w powietrzu.
Punkty kontrolne dla bezpieczeństwa i wydajności
Podczas przeglądu trzeba porównać ciśnienie przy sprężarce z ciśnieniem w najdalszych punktach instalacji. Duża różnica może wskazywać na zbyt małą średnicę przewodów, zabrudzone filtry, nieprawidłowe zawory albo liczne nieszczelności.
Warto również przeanalizować:
- czas pracy sprężarki pod obciążeniem i na biegu jałowym;
- częstotliwość uruchamiania urządzenia;
- pobór energii;
- wydajność w stosunku do zapotrzebowania;
- jakość powietrza wymaganą przez proces;
- temperaturę w sprężarkowni;
- stan wentylacji;
- możliwość odcięcia poszczególnych sekcji sieci.
Nieszczelności należą do najczęstszych przyczyn niepotrzebnego zużycia energii. Ich wykrycie i usunięcie jest jednym z podstawowych działań poprawiających efektywność instalacji.
Jak przygotować instalację do przeglądu i współpracy z serwisem?
Przed wizytą serwisu warto zebrać dokumentację techniczną urządzeń, historię napraw, wyniki wcześniejszych pomiarów i informacje o występujących problemach. Pozwala to szybciej ustalić, czy pogorszenie parametrów jest jednorazowe, czy narastało przez dłuższy czas.
Serwisowi należy przekazać:
- modele i numery seryjne urządzeń;
- liczbę przepracowanych godzin;
- aktualne nastawy ciśnienia;
- harmonogram pracy zakładu;
- wykaz ostatnio wymienionych części;
- informacje o alarmach i przestojach;
- aktualną dokumentację UDT;
- plan instalacji i rozmieszczenie zaworów.
Trzeba także ustalić termin wyłączenia urządzeń i poinformować użytkowników o planowanym spadku lub braku ciśnienia. Jeżeli produkcja nie może zostać całkowicie zatrzymana, można rozważyć pracę sprężarki rezerwowej albo etapowe odcinanie poszczególnych fragmentów sieci.